De prijs van afwachten

Het is vandaag 1 april 2026. We hebben al genoten van heel wat warme en zonnige dagen. En als we het weerbericht mogen geloven, zullen er nog meer van deze dagen volgen. De mensen trekken er massaal op uit voor een rondje op de fiets of een lange wandeling in de natuur. Maanden geleden zagen we de eerste sneeuwklokjes en krokussen al tot bloei komen. De bomen krijgen nieuwe, frisse blaadjes aan hun takken en de vogels geven ons een rustgevende symfonie. Hoe fijn dit lentegevoel ook is, toch klopt er iets niet.. De seizoenen zijn aan het verschuiven. Dit lijkt steeds sneller te gebeuren, waardoor het in Nederland tegenwoordig bijna als een mediterraan klimaat aanvoelt. 

Niet alleen in Nederland is het merkbaar; de problemen doen zich wereldwijd voor. De VS heeft op dit moment te maken met recordtemperaturen van 40°C en hoger, terwijl het nog lente hoort te zijn. In het Midden-Oosten valt ongewoon zware stortregen die zorgt voor gevaarlijke situaties voor vele gezinnen en verwoesting van de landbouw. Eilanden worden geteisterd door extreme cyclonen waardoor er grote overstromingen ontstaan. Skigebieden waar we een decennium geleden nog meters sneeuw konden verwachten, zijn nu groen. Deze extreme weersverschijnselen zijn geen losse incidenten of toevalligheden meer. Ze maken deel uit van een duidelijke trend: hittegolven komen vaker voor, regenbuien worden intenser en stormen zijn onvoorspelbaarder dan ooit. Het laat zien dat klimaatverandering iets is dat we nu merken, niet alleen in grafieken, maar ook in het dagelijks leven. Het lijkt te laat, maar we kunnen nog steeds ingrijpen. 

We werden gewaarschuwd  

Nu, twintig jaar later, blijkt dat de voorspellingen allang geen verre toekomst meer zijn. Wat toen nog werd betwist, is vandaag tastbaar. Het moment waarop we moeten handelen is niet later, het is nú.  

Als we niets doen

De waarschuwingen hebben we volledig genegeerd. De consequenties die toen al duidelijk werden verteld, zijn inmiddels werkelijkheid geworden. Toch blijven we exact hetzelfde doen als altijd en houden we onze oogkleppen op. We willen niet zien wat er op dit moment gebeurt en we willen al helemaal niet zien wat er nog voor ons ligt.  We willen niet inleveren op ons comfort. We willen geen offers brengen in het heden voor een betere toekomst. We willen nú genieten. We willen méér. We willen groter wonen, in een dikke auto rijden, kleding kopen die van de andere kant van de wereld komt, vertoeven op luxueuze resorts en onze huizen volstoppen met rommel. We blijven consumeren in elke mogelijke vorm. We eten meer dan we nodig hebben, scrollen eindeloos door sociale media, kijken urenlang naar series en filmpjes, zoeken constant entertainment en prikkels, en vullen iedere vrije minuut met activiteit, vaak zonder er bewust bij stil te staan. 

De onbalans in de wereld laat zien dat de aarde haar grenzen heeft bereikt. Ons mentale en fysieke welzijn laat zien dat ook wij onze grenzen overschrijden. 

Stel je een stad voor in 2045. De zomerhitte breekt elk jaar opnieuw records. Temperaturen van 45 °C zijn normaal geworden en airconditioners draaien 24/7, waardoor elektriciteitsnetten overbelast raken en regelmatig uitvallen. Mensen zoeken schaduw in kleine stadsparken, maar de bomen verdwijnen door droogte en hittegolven. Het is zo ontzettend warm dat sommige buitenactiviteiten bijna onmogelijk zijn geworden. Het aantal sterfgevallen door hitte neemt steeds verder toe. 

In de omliggende regio's droogt de landbouw op. Rivieren die vroeger de stad van water voorzagen, voeren nauwelijks nog water aan. Voedselprijzen stijgen tot ongekende hoogte, en steeds meer mensen lijden honger. Stormen en vloedgolven zijn geen uitzondering meer. Kustgebieden overstromen, huizen en infrastructuur gaan verloren en miljoenen mensen slaan op de vlucht.

De natuur om ons heen verschraalt. Bossen verdwijnen, dieren sterven uit, koraalriffen vergaan en ecosystemen die ons zuurstof, water en voedsel leveren, raken verstoord. Het is een wereld waarin de planeet nauwelijks nog herstelt, en waarin elke maaltijd, elke vlucht en elke kilowatt energie, directe gevolgen heeft voor het leven van de gehele mensheid en de aarde zelf. 

Tijd voor een klap in het gezicht 

We kunnen niet langer afwachten tot anderen deze crisis voor ons gaan oplossen. We kunnen niet langer egocentrisch zijn en onze schouders ophalen bij wat er zich recht voor onze neus afspeelt. Stop met ontkennen. Stop met afwachten. Stop met de illusie dat jouw consumptie er niet toe doet. Nogmaals: elke vlucht, elke overbodige aankoop, elke kilo voedsel die onnodig in de container terecht komt en elke verspilde kilowatt, draagt bij aan de rampen die we zullen gaan zien gebeuren. Niet in 2100, maar morgen. 

Iedere dag dat je passief blijft, neemt de hitte toe, stijgt het water, vergaan de bossen en verdwijnen er levens. We kunnen niet wachten op politici, bedrijven of technologieën die alles zullen oplossen. Natuurlijk klopt het dat een enkel individu op grote schaal weinig impact heeft, maar als we allemaal kiezen om veranderingen door te voeren, staan we plots een stuk sterker. Wanneer wij als consument collectief de boodschap afgeven dat we niet meer willen bijdragen aan de massaproductie, hebben de grote partijen geen keuze meer dan mee te veranderen. Zij worden gedwongen hun processen aan te passen, duurzamer te produceren en verantwoordelijkheid te nemen voor de impact die ze maken. 

De onderstaande content is gemaakt door James Stewart. Hij is opgeleid in klimaatwetenschappen aan de Universiteit van Bristol en maakte begin dit jaar deze video. Geen zachte uitleg of geruststellende woorden, maar een directe confrontatie met wat er gaande is. Dit is het moment waarop de oogkleppen er in één keer worden afgerukt. Kijk, luister en wees eerlijk tegen jezelf.

Klimaatverandering begint bij jezelf

Mega cliché, maar wel mega waar. We weten allemaal best wat we kunnen doen om de situatie te verbeteren. Het is alleen niet leuk, want de wereld vraagt ons om massaal soberder te gaan leven. Het vraagt ons om genoegen te nemen met minder. Om tevreden te zijn met de basis, zodat de aarde zich weer langzaam kan herstellen. Het is makkelijk om met een boze vinger te wijzen naar de 1% die de boel voor de rest verziekt. De grote bedrijven, de machtige spelers, de systemen die winst boven alles zetten. Hun rol is enorm, dat klopt. Het is misselijkmakend hoeveel invloed een kleine groep heeft op de rest van de wereld, maar dat betekent niet dat we daardoor machteloos staan. Wij zijn met meer.

We hebben het onszelf te comfortabel gemaakt en we moeten de verantwoordelijkheid nemen om stil te staan bij de gevolgen. We zeggen dat we geen keuze hebben, maar die hebben we wel. We kiezen elke dag opnieuw. In wat we eten, wat we dragen en wie of wat we ondersteunen. Het is zo ver uit de hand gelopen, dat we zelf niet meer nadenken en alle schuld afschuiven op het grotere geheel. In plaats van onszelf af te vragen of het ook anders kan, bewegen we mee met alles wat er al is. ''Het is beschikbaar, dus kunnen we er net zo goed gebruik van maken.'' Drugs en tabak zijn ook beschikbaar, maar het gebruik daarvan valt niet aan te raden. Dus laten we stoppen met onszelf dom voor te doen, zodat we straks niet hoeven te vechten voor ons leven.

We kunnen niet meer zeggen dat we het niet wisten, terwijl de signalen er zo al lang zijn. De waarheid is ongemakkelijk. Er zijn systemen die moeten veranderen en er is macht die anders verdeeld moet worden, maar zolang wij niet veranderen, houden we precies hetgeen in stand waar we zo boos op zijn.

Minder kopen = Minder productie, Minder productie = Minder vervuiling

Economische instorting is een leugen

Er wordt vaak gezegd dat minder consumptie catastrofale gevolgen zou hebben voor de economie. Komisch genoeg komen deze uitspraken van de mensen die er het meeste baat bij hebben dat alles blijft zoals het is. En omdat deze groep zoveel macht heeft, wordt deze propaganda voor waarheid aangenomen. ''Groei is nodig, stilstand is achteruitgang.'' Maar wat voor economie verdedigen we eigenlijk? Een die draait op uitputting, vervuiling en eindeloze productie van spullen die we niet nodig hebben?

Laat bepaalde bedrijven maar omvallen. De instorting van een deel van de economie is geen ramp, maar een zegen. We hebben geen eindeloze stroom goedkope troep nodig. We hebben schoon drinkwater nodig, een gezonde bodem, voedsel dat voedt in plaats van vergiftigt en een schone lucht. We hebben zorg nodig die menselijk blijft, kleding die is gemaakt om lang mee te gaan, zonder schadelijke stoffen. We hebben tijd nodig om te leven in plaats van alleen maar te werken. We hebben gemeenschappen nodig die elkaar dragen. Energie die de aarde niet uitput. Woningen die gebouwd zijn om in te leven, niet om winst uit te persen. Onderwijs dat leert denken, in plaats van te volgen.

Als een economie dat niet kan dragen, dan is het geen systeem om te beschermen, maar om te vervangen.

Waar moeten we beginnen?

Nu we (voor de zoveelste keer) met onze neus op de feiten zijn gedrukt, is het écht tijd om in actie te komen. Voor onze eigen toekomst, maar ook voor die van onze kinderen en kleinkinderen. We willen toch niet dat al die kleintjes straks moeten opgroeien in een nauwelijks leefbaar klimaat? Het zou toch ontzettend zonde zijn als we onze vertrouwde omgeving over een tijdje niet meer herkennen? Laten we met z'n allen bewust gaan werken aan een wereld die weer in balans is. 

Als je enthousiast bent geworden om het helemaal anders aan te gaan pakken, verwijs ik je graag door naar mijn gratis cursus. Op de pagina van Traject Levensrust vindt je verschillende e-books die je gemakkelijk kunt downloaden. Mijn traject is speciaal ontwikkeld voor degenen die bewuster willen leven. De cursus leert je minimalisme toe te passen, beter om te gaan met geld en stress te reguleren. Het toepassen van minimalisme is een belangrijke stap richting een gezonder klimaat. Het helpt je om minder te consumeren en meer te genieten van wat je al hebt. Als de meerderheid kiest voor consuminderen, kunnen we de grote vervuilers stoppen. Als de meerderheid kiest om te blijven kopen, zal de productie doorgaan en de wereld steeds verder vervuilen. Eigenlijk is het dus heel simpel. Stop. Met. Kopen. 

Zet de eerste stap en download het gratis E-book

Manieren om bij te dragen aan een beter klimaat

Minder kopen is natuurlijk een geweldig begin, maar er zijn nog veel meer manieren om het milieu te ondersteunen. 

• Minder of niet vliegen. Enkel de luchtvaart is verantwoordelijk voor 3,5% van de wereldwijde opwarming. Nooit meer op vakantie gaan is overdreven, maar kies misschien eens voor een bestemming dichterbij huis. Treinreizen binnen Europa is ook een aanrader. 
• Minder vlees eten. Ook hiervoor geldt: je hoeft echt niet over te stappen op een volledig vegetarisch dieet. 25 tot 50% minder vlees eten maakt al een verschil, zeker als we dit met een grote groep mensen doen. 
• Energieverbruik verlagen. Zet de verwarming een 1 of 2 graden lager, trek een extra dikke trui aan en kruip gezellig onder een dekentje. Isoleer je huis zodat de warmte in winter binnen blijft en de koelte in de zomer langer blijft hangen. Stap over op groene energie en zet voordat je gaat slapen je apparaten uit. Bespaar op water door korter te douchen en alleen een volle vaatwasser te laten draaien. 
• Duurzamer vervoer. Wandel of fiets naar de supermarkt voor de boodschappen, doe vaker leuker dingen dichtbij huis, koop een dagkaart voor de bus en bezoek een leuke stad, werk een dag vanuit huis, deel één auto met je partner. 
• Voedselverspilling stoppen. Plan je maaltijden zorgvuldig en maak restjes op zodat je niets meer hoeft weg te gooien. Maak slim gebruik van de vriezer door er makkelijke maaltijden in op te slaan. Zo heb je altijd iets in huis voor het geval je een keer geen zin hebt om te koken. 
• Tweedehands kopen en repareren. Koop je kleding en andere benodigdheden tweedehands en laat kapotte spullen repareren. Verleng de levensduur van alles wat je bezit. Er zijn veel vintagewinkels die bijzondere items hebben die niemand anders draagt of in huis heeft staan. Zoveel leuker dan een tafel van de IKEA. 
• Plastic verminderen. Maak gebruik van een herbruikbare fles, tas en koffiebeker. Probeer minder verpakte producten te kopen. 
• Afval scheiden. Sorteer plastic, papier, GFT en glas. Kleine moeite, groot gebaar. 
• Digitale consumptie beperken. Minder schermtijd en minder eindeloos scrollen. Ga lekker naar buiten om een lange wandeling te maken. 

En de belangrijkste: invloed uitoefenen! Hierin zit het echte verschil. Inspireer mensen om je heen. Praat over klimaatverandering en inspireer anderen om ook in actie te komen. Doe kennis op over duurzaamheid en deel dit met vrienden en familie. Organiseer een borrelavond en motiveer elkaar om een plan te maken. Doe het samen, dan is het makkelijker en leuker! Stem bewust op een partij die het klimaat als prioriteit ziet. Ondersteun duurzame en lokale bedrijven. Koop bijvoorbeeld zuivelproducten, groenten en vlees direct van de boer. Er is zoveel mogelijk, we moeten het alleen wel dóén. 

Het zal lastig worden, maar we hebben nog een kans om de aarde leefbaar te houden. Even voor de herhaling (en laat het je mantra worden): "Ik koop niet wat ik niet nodig heb."

Het kan wel 

Om deze alarmroep met een positieve noot af te sluiten, deel ik hieronder twee video's van Planet Wild die laten zien dat verandering niet onmogelijk is. Ondanks alle vernietiging vinden er ook nog mooie dingen plaats. Gelukkig zijn er mensen die zich elke dag inzetten voor onze toekomst. Planet Wild is een wereldwijde gemeenschap die zich bekommert om de planeet. Zij hebben de gedeelde missie om bedreigde diersoorten terug te brengen, onze waterwegen te zuiveren van plastic en complete bossen te herstellen en terug te geven aan de natuur.

Een reddingsactie om de laatste oude Europese bossen te behouden

Een briljant plan om oceaanvervuiling tegen te gaan 

Misschien voelt het groot en misschien voelt het alsof jouw keuzes weinig uitmaken. Maar ergens weet je ook: blijven doen wat we deden, werkt niet meer. Dus je hoeft het niet allemaal te snappen. Je hoeft het niet perfect te doen. Maar je kunt wel beginnen met anders kijken. Geniet van wat je hebt, want voordat je het weet is het er niet meer.. 

Wil je meer lezen? Klik dan snel verder.